tekengrootte: -+

 

Zoeken:

 
 

Wat vindt u ervan?

  • Mogen we u interviewen?
    Neem contact met ons op!
    Per e-mail: info@ruitenaa.nl
    Of telefonisch:
    050 - 3178500

Interview

Jan Willem en Birgit Kok in Wessinghuizen

Ambitie om burger en natuur bij elkaar te brengen zet veel inbeweging

In het deelgebied Wessinghuizen van de EHS Westerwolde is een bijzondere partij nauw betrokken bij de inrichting. Het is de Boermarke Essen en Aa’s, die in 2004 naar aanleiding van de EHS-plannen is opgericht en is samengesteld uit boeren en burgers uit Veele, Wessinghuizen en Höfte. Secretaris is Jan Willem Kok, die samen met zijn vrouw Birgit bovendien een overeenkomst voor particulier natuurbeheer op kleine schaal is aangegaan.

Geen beschrijving

Anders dan bij de meeste particulier natuurbeheerders in Westerwolde, ligt de familiegeschiedenis van het echtpaar hier niet. Ze zijn pas in 1980 in Wessinghuizen komen wonen. “Vanuit Nieuwegein”, vertelt Birgit. “Ik zat in het onderwijs en Jan Willem was werkzaam in de weg- en waterbouw. Al jaren droomden we van een eigen biologisch-dynamisch landbouwbedrijf. Tijdens een fietstocht over de wereld hebben we de knoop doorgehakt. Na ons eerst geschoold te hebben in de biologisch-dynamische landbouw zijn we op zoek gegaan naar een geschikte regio om onze droom te realiseren. Een belangrijke vraag in dat kader was: waar is het ’t goedkoopst? Zo kwamen we al snel in Oost-Groningen terecht. We hebben deze voormalige boerderij gekocht en zijn van start gegaan met een melkschapenbedrijf. Later hebben we daar een ecologische notenboomgaard aan toegevoegd. We wisten dat we van deze inkomsten niet konden leven en daarom besloten we dat een van ons beiden een baan moest gaan zoeken.  Jan Willem was de eerste die werk vond. Hij kon bij het voormalige Waterschap Reiderzijlvest aan de slag.”

Professionalisering zagen we niet zitten
“Van het geld dat we met onze zelfgemaakte kaas verdienden, kochten we telkens grond”, zegt Jan Willem. “Na tien jaar hadden we zo’n 15 hectare in gebruik. Te kleinschalig om echt van te kunnen leven. Wilden we dat wel, dan zat er niets anders op dan een professionaliseringsslag te maken en op veel grotere schaal verder te gaan. Dat zagen we niet zitten. Ik was ondertussen gegroeid binnen het Waterschap en Birgit kreeg een mooi aanbod in het onderwijs. Na nog vijf jaar wat koeien en varkens te hebben gehouden, hebben we een punt achter onze eigen onderneming gezet. Op twee hectare na hebben we vijftien jaar geleden de grond van de hand gedaan.”

Beleving van het landschap
De liefde voor natuur en landschap bleef onverminderd groot. Birgit: “In de jaren negentig zijn we daar steeds breder naar gaan kijken. Dat resulteerde erin dat we op zoek zijn gegaan naar mogelijkheden om burger en natuur dichter bij elkaar te brengen. Samen met andere enthousiastelingen uit Westerwolde hebben we uiteenlopende projecten op touw gezet, gericht op de beleving van het landschap, zoals de fiets- en kunstroute ‘Tussen Juffer en Borg’ en het kunstproject ‘Beek in Beeld’.”

Boermarke Essen en Aa’s
Mede vanuit die ambitie om burger en natuur dichter bij elkaar te brengen, valt de verbazing van het echtpaar te verklaren over het feit dat bewoners van het gebied niet werden betrokken bij de plannenmakerij rond de EHS. “Dat was in 2003”, zegt Jan Willem. “We realiseerden ons dat we middenin het gebied zaten waar het te gebeuren stond, maar dat we daar geen inbreng in hadden. Ik ben er eerst met streekgenoot Jan Loots over in gesprek gegaan en die dacht er net zo over als wij. Samen zijn we vervolgens op pad gegaan om andere bewoners te polsen. Omdat iedereen de wens tot betrokkenheid met ons deelde, hebben we de krachten gebundeld in een stichtingsvorm, de Boermarke Essen en Aa’s. In totaal zijn daar circa vijftig huishoudingen/bedrijven bij betrokken.”

Geen beschrijving

Partner in het proces
“Onze gezamenlijke visie op de inrichting hebben we in een markeplan neergelegd”, vervolgt Jan Willem. “Het kaartbeeld van rond 1900 was onze leidraad. Door de provincie, DLG, Staatsbosbeheer en adviesbureau Oranjewoud werden we onmiddellijk als serieuze partij in het proces betrokken. We hebben deelgenomen aan de schetsschuit van DLG en nu zitten we bij het overleg over de uitvoering. In de serie ‘Burgers en Landschap’, een uitgave van het kennisinstituut Alterra van de Universiteit van Wageningen, zijn we zelfs als goed voorbeeld opgevoerd van hoe burgers in het landelijk gebied zich organiseren. Zeker in een regio die te kampen heeft met krimp, is dat van groot belang. Behalve dat we bij de EHS betrokken zijn, zijn we als boermarke actief in het verbeteren en zichtbaar maken van de recreatieve waarde van het gebied. Zo hebben we in het kader van een prijsvraag van Landschapsbeheer Nederland wandelingen rond de Geselberg uitgezet. De prijs hebben we niet gewonnen, maar met geld van de provincie, de Koninklijke Nederlandsche Heidemaatschappij en het VSB-fonds kunnen we het wel uitvoeren.”

Galloways runderen
Particulier natuurbeheer was de eigenlijke aanleiding voor dit interview; hoogste tijd dus om daar over verder te praten. “De provincie en DLG vroegen of we belangstelling hadden voor het beheer van Staatsbosbeheergrond naast onze woning. Privé zaten we daar niet om te springen, maar toen we er langer over nadachten zagen we het als een kans om twee doelen met elkaar te verbinden: herstel van het landschap enerzijds en onze toekomstplannen voor een Bed & Breakfast anderzijds. Met die dubbele bril op hebben we op 5 hectare grond ingeschreven en een plan ontwikkeld. Dit plan kent twee onderdelen. Op 3,5 hectare grasland gaan we Galloways runderen laten grazen. Niet veel hoor, een stuk of twee, drie. Dit ras kan in de winter buiten blijven. Dat is handig, want we hebben geen schuur. In het grasland ligt een poel, dus de beesten kunnen zichzelf redden. Er loopt een pad doorheen dat in een ommetje opgenomen kan worden.”

Doolhof
“Wat onze tweede inrichtingswens betreft, was het even afwachten of we daar goedkeuring voor zouden krijgen”, vertelt Birgit. “In een hoek van het terrein bevond zich rond 1900 een bos. Dat wilden we niet alleen terugbrengen, maar er bovendien een soort doolhof in aanleggen. Een bestemming, waar je niet in eerste instantie aan denkt in een natuurgebied. Toch is het inmiddels aangeplant. Het is dan ook geen klassiek doolhof met haagbeuken. De ‘wanden’ zullen hoofdzakelijk worden gevormd door hulst die tussen de bomen groeit. Het doolhof krijgt de vorm van een klavertje vier. Dat idee ontstond tijdens de Provinciale Boomfeestdag op 17 maart 2010, toen 250 schoolkinderen uit de gemeenten Vlagtwedde, Stadskanaal en Bellingwedde op initiatief van DLG meehielpen met bomen planten in de EHS. Toen er vanuit de lucht een foto van de kinderen gemaakt moest worden, stelde iemand voor om ze in de vorm van een klavertje vier van harten op te stellen. Zo is het gekomen.”

Geen beschrijving

Geduld
Wanneer kunnen we ongezien door het doolhof dwalen? Jan Willem begint hard te lachen: “Op die vraag antwoord ik wel eens: ‘boompje groot, plantertje dood’. Maar dat hopen we uiteraard niet! De verwachting is dat over vijf jaar de eerste contouren zichtbaar zijn en dan zal het zeker nog eens vijf jaar duren voor het echte dolen kan beginnen. Geduld is een schone zaak.”

© 2007 - Projectgroep EHS Westerwolde
Laatste update: 04-08-2017

Contactgegevens

Tel.: 0592 - 365260

E-mail: info@prolander.nl