tekengrootte: -+

 

Zoeken:

 
 

Wat vindt u ervan?

  • Mogen we u interviewen?
    Neem contact met ons op!
    Per e-mail: info@ruitenaa.nl
    Of telefonisch:
    050 - 3178500

Interview

Boerderij Sterenborg van akkerbouw naar natuurbeheer

De geschiedenis is van grote invloed op de toekomst

In november 2009 vond onder leiding van DLG de schetsschuit voor het deeltracé Ter Wupping van de EHS Westerwolde plaats. Een prominente rol was daarbij weggelegd voor de familie Sterenborg. Een aanzienlijk deel van het in te richten gebied overlapt namelijk Sterenborgse gronden. Na een eeuwenlange traditie van akkerbouw en veehouderij op de betreffende percelen, oriënteert de elfde generatie van het Westerwoldse geslacht zich nu op de mogelijkheden en haalbaarheid van particulier natuurbeheer.  Nanne Sterenborg maakt in dat kader deel uit van de projectgroep die medio 2011 een herinrichtingsplan moet opleveren.

Samen met zijn vrouw Ingrid bestiert Nanne een gemengd bedrijf in Onstwedde. Vader en moeder Sterenborg wonen op de boerderij in het gehucht Sterenborg middenin de EHS. De plannen voor particulier natuurbeheer gaan dan ook over de daar gelegen eigendommen. Een gesprek over de toekomst kan echter niet zonder kennis van de geschiedenis en daarom interviewen we Nanne samen met zijn vader. (Naar later bleek heeft de heer Sterenborg senior dit interview kort voor zijn overlijden gegeven. Wij zijn blij dat we dit gesprek nog met hem hebben kunnen voeren. Redactie najaar 2010)

Geen beschrijving

Het belang van een goed geheugen
Vader Sterenborg is een wandelend geschiedenisboek en een begenadigd verteller. Zijn verhalen over de ontwikkelingen die het gebied sinds zijn jongensjaren - maar ook ver daarvoor! - heeft doorgemaakt, zijn prachtig om naar te luisteren en bovendien waardevol met het oog op de toekomstige inrichting. Hij weet zich nog precies te herinneren waar steilranden en houtwallen lagen, hoe de wateren liepen en welke bomen, planten en dieren er waren. Aangezien het landschap van voor de ontginning en de ruilverkaveling een belangrijk aanknopingspunt voor herinrichting is, is deze kennis heel nuttig. Oude kaarten geven tenslotte niet tot op de vierkante meter uitsluitsel. Dat bijvoorbeeld op de Ruigeberg in 1920 nog 81 eikenbomen stonden, is alleen bekend doordat de knecht dat jaren geleden aan vader Sterenborg heeft verteld.

Wat is waar en wenselijk
“Mijn vader zou het liefst zien dat alle elementen van het landschap van toen terugkeren, op de juiste plek en met de juiste naamgeving”, zegt Nanne. “Maar er zijn natuurlijk meer partijen die hun visie, inbreng en belangen hebben. Het is de kunst om dat met elkaar te verenigen. Laat ik voorop stellen dat het goed is dat uiteenlopende partijen bij het herinrichtingsplan betrokken zijn. Maar een deel van deze partijen - en dat bedoel ik niet oneerbiedig - is import. Zij gaan bijvoorbeeld alleen op oude kaarten af en daar staat dan misschien niet die ene steilrand op die oorspronkelijke bewoners zich herinneren. Of zij willen een landschapselement behouden dat pas in de laatste decennia tot stand is gekomen. Natuurbeheerders kijken vooral naar natuurwaarden en gaan daarbij soms voorbij aan cultuurhistorische waarden. Inzichtverschillen over wat waar en wenselijk is, maakt het overleg in de projectgroep wel eens lastig. Maar nogmaals, het is goed dat iedereen zijn zegje mag doen. Natuur, landschap, landbouw, waterhuishouding, woonklimaat, recreatie: het grijpt allemaal in elkaar.”

Westerwoldse volksaard
Vader Sterenborg houdt een interessante verhandeling over de volksaard in Westerwolde. “Een oud zandgebied, altijd overheerst geweest door dan weer Duitsers en dan weer Groningers. Arm bovendien en dat alles heeft zijn weerslag op hoe wij zijn. Om een voorbeeld te noemen: in deze streek zaten de knecht en de meid gewoon bij de familie aan tafel. En als je op zondag als broeder en zuster met elkaar in de kerk zit, ben je dat op maandag nog steeds. Ook het gezamenlijke beheer en gebruik van gronden binnen het verband van de boermarke geeft blijk van dat gevoel voor collectief.”

Laten we alsjeblieft doorpakken
Is deze volksaard van invloed op hoe de krachten tegenwoordig worden gebundeld binnen de EHS? Nanne: “Er zou best eens een verband kunnen zijn met het feit dat we hier van oudsher gemeenschappelijk met elkaar optrekken en ons sterk verbonden voelen met het gebied. Want ook nu merk je dat partijen het geheel in ogenschouw nemen en niet alleen het eigen tuintje. Wel hoop ik van harte dat geluiden van ‘ach, het kan ook wel een tandje minder met de herinrichting’ - vanzelfsprekend ingegeven door de crisis - niet de overhand krijgen. Het is volgens mij nog beter om niets te doen dan half werk te leveren. Nú hebben we de kans om het hele gebied in de gewenste staat terug te brengen. Laten we alsjeblieft doorpakken!”

Landschap is onze achtertuin
De werkgroep komt sinds de schetsschuit van vorig jaar maandelijks bij elkaar. “In deelwerkgroepjes proberen we per aandachtsgebied het maximale eruit te halen”, vertelt Nanne. “Blijkt aan het eind van de rit dat er niet genoeg geld is, dan kunnen we altijd nog zien wat dan wel haalbaar is. Zeker ook waar het de ontwikkeling van toerisme betreft, zeg ik: pak nu de kansen voor het gebied. Niet alleen vanuit het belang van de recreant en de recreatieve ondernemer, maar ook voor de eigen bevolking. Het landschap is tenslotte onze achtertuin.”

Ingewikkelde rekensom
Zodra het in 2011 in te leveren herinrichtingsplan door de Provincie is goedgekeurd, kan met de uitvoering worden gestart. “Van ons bedrijf ligt circa 50 hectare binnen de EHS. Nu nog worden er granen, aardappelen en bieten verbouwd, maar met de herinrichting zal dit bedrijf een andere functie krijgen. Ik  ben er nog niet over uit hoe ik het particulier natuurbeheer ga uitvoeren. Ik ben me er volop op aan het oriënteren.  De economische haalbaarheid vormt het grootste knelpunt. Als het om kleine lapjes grond ging, was het geen probleem. Maar voor deze grote oppervlakken is de vergoeding voor particulier natuurbeheer te laag. Er zal zeker iets verbouwd moeten worden om het rendabel te houden. Dat betekent dat ik in feite terug moet naar hoe mijn grootvader werkte. De wijze en schaal waarop begin 20e eeuw nog werd geboerd, is echter niet voor niets opgehouden te bestaan; dat kon economisch niet meer uit. Een ingewikkelde rekensom, dus. Maar de wil is er.”

Oude situatie zichtbaar maken
“Wat ik hoop is dat de oude gehuchtenstructuur van voor de ruilverkaveling weer manifest wordt. Dat mensen die dit gebied bezoeken, de geschiedenis te zien krijgen. Dat kan door bijvoorbeeld oude natuurgrenzen te herstellen en de gemeenschappelijke weides nieuw leven in te blazen. Voorlichting is eveneens belangrijk.”
In dat verband ziet vader Sterenborg de Onstwedder molen, die begin 19e eeuw werd afgebroken, graag aan de Molenpaalweg terugkomen. “Dat kan een schitterende uitvalsbasis voor fiets- en wandelroutes worden, met een informatie- en horecafunctie, een uitkijkpunt en voldoende parkeergelegenheid.”

Na 500 jaar geven we niet op
“Ik ben eerlijk gezegd wel een beetje bang voor de gevolgen van de bezuinigingen”, besluit Nanne. “Ik vind echt dat we vast moeten houden aan de ambitie om met kop en schouders boven de gemiddelde Nederlandse EHS-kwaliteit uit te steken. Ik ben blij met de EHS en de kansen die het biedt voor de regio. Wel moet ik eerlijk zeggen dat wanneer mij niet de mogelijkheid was geboden om het zelf te ontwikkelen, ik er waarschijnlijk niet in mee was gegaan. Anderzijds: we hebben natuurlijk wel een traditie van 500 jaar Sterenborg-rentmeesterschap hoog te houden. De stemmen uit lang vervlogen tijden - en niet te vergeten die van mijn vader! - dragen er beslist toe bij dat ik er minder moeite mee heb om dit bedrijf om te vormen naar natuur.”

© 2007 - Projectgroep EHS Westerwolde
Laatste update: 04-08-2017

Contactgegevens

Tel.: 0592 - 365260

E-mail: info@prolander.nl